W Polsce do ogrzania swoich domów najczęściej wybieramy spośród dwóch systemów grzewczych – nowoczesnej pompy ciepła oraz tradycyjnego kotła gazowego. Przed wyborem systemu ogrzewania stoi każdy, kto planuje lub jest w trakcie budowy domu. Warto sobie odpowiedzieć na pytanie czy rozważamy ogrzewanie tradycyjne czy skłaniamy się w kierunku rozwiązania bardziej ekologicznego. Wzrost świadomości konsumentów w obszarze ochrony środowiska i klimatu często skłania nas do wyboru pomiędzy wysokowydajną pompą ciepła a ogrzewaniem gazowym. W tym materiale weźmiemy pod lupę oba te systemy grzewcze i odpowiemy na pytanie co się bardziej opłaca – ogrzewanie gazem czy pompą ciepła.
Czym jest właściwie pompa ciepła?
Pompa ciepła jest urządzeniem grzewczym, które pobiera ciepło ze środowiska naturalnego a mianowicie energii zmagazynowanej w powietrzu, wodzie oraz ziemi. Następnie energia wykorzystywana jest do ogrzania naszych domów jak również podgrzania ciepłej wody użytkowej oraz chłodzenia pomieszczeń w ciepłe letnie dni. Pompa ciepła jest urządzeniem ekologicznym, bazującym na odnawialnych źródłach energii. Wyróżniamy trzy rodzaje pomp ciepła, które różnią się od siebie źródłem energii tzn. dolnym źródłem. W przypadku powietrznych pomp ciepła pobierana jest energia z otaczającego nas powietrza, wodna pompa ciepła pobiera energię z wód gruntowych a gruntowa tzn. solankowa pompa ciepła z ziemi.
Aby lepiej sobie wyobrazić działanie tego urządzenia przetoczymy przykład domowej lodówki. Pompa ciepła działa w ten sam sposób. Wyobraźmy sobie że wnętrze lodówki to nasze dolne źródło ciepła (czyli niska temperatura) a wymiennik który znajduje się z tyłu lodówki to nasze ogrzewanie podłogowe (czyli wysoka temperatura która ogrzeje nasze pomieszczenia w zimne dni). Przyznacie że jest to takie proste i wcale nie jest to technologia zrodzona w kosmosie 🙂
Jak działa piec gazowy?
Ogrzewanie gazowe wytwarza energię niezbędną do ogrzania domu poprzez spalanie kopalnianych nośników energii takich jak gaz ziemny, biogaz czy gaz płynny. Zasada działania kotła gazowego jest dość prosta. Do palnika dostaje się gaz, który zapala się poprzez wygenerowaną przez zapłonnik iskrę. Palący się gaz podgrzewa wodę, która dostaje się przez wymiennik ciepła.
Kupując kocioł gazowy stajemy przed trudnym wyborem, bowiem na rynku jest wiele modeli kotłów, które różnią się zarówno sposobem funkcjonowania jak również samymi funkcjami. Do wyboru mamy kotły gazowe tradycyjne zakazane już w nowych inwestycjach, kotły kondensacyjne oraz z zamkniętą komorą spalania. Kotły można jeszcze podzieli na jedno i dwufunkcyjne. W kotłach dwufunkcyjnych ciepła woda użytkowa produkowana jest w zamkniętym pod obudową kotła wymienniku a w kotle jednofunkcyjnych ciepła woda użytkowa produkowana jest w osobnym zasobniku CWU lub w ogóle możemy jej nie produkować. Ich głównym zadaniem jest oczywiście ogrzanie budynku ale nie możliwym będzie chłodzenie pomieszczeń. Kotły kondensacyjne są uważane za najbardziej efektywne w swojej klasie a ich praca przekłada się na dużo tańsze ogrzewanie domu. Sprawność takiego kotła może oscylować nawet w granicach 108%. Tak duża sprawność jest możliwa po odzysku energii z kondensatu (para wodna). Im mniejsza temperatura wody grzewczej tym większa sprawność układu i więcej odzyskanej energii z kondensatu.
Zalety pompy ciepła
Poprzez pozyskiwanie energii z OZE (odnawialne źródła energii) zaletą pomp ciepła są niskie koszty ogrzewania domu oraz energooszczędność. Pompa ciepła jest wszechstronna ponieważ nie tylko dostarcza energię do ogrzania budynku i ciepłej wody użytkowej ale jak wcześniej wspomnieliśmy również ma funkcję chłodzenia pomieszczeń, która sprawdzi się letnią porą. Jedną z zalet pompy ciepła jest jej łatwość obsługi i użytkowania. Nawet najmniej wprawiony technologicznie domownik poradzi sobie z jej obsługą. Warto również podkreślić bezpieczeństwo tego urządzenia, które nie stwarza ryzyka wybuchu czy pożaru. Dotychczasowi właściciele tradycyjnej kotłowni, którzy zdecydują się na to rozwiązanie, docenią pompę ciepła za czystość, porządek i walory estetyczne. Współczesne modele wyglądają nowocześnie i nie muszą być instalowane w kotłowni. Coraz częściej ich właściciele montują pompy ciepła w domowej przestrzeni użytkowej np. w kuchni czy łazience. Świadomy konsument, dla którego aspekt ekologiczny jest kluczowym przy wyborze urządzenia do ogrzewania domu z pełnym przekonaniem zdecyduje się na pompę ciepła. To rozwiązanie najmniej ingeruje w naturalne środowisko, nie emituje spalin niekorzystnie wpływających na ekosystem i ludzkie zdrowie. Nie wątpliwie dużą zaletą pompy ciepła jest szybkość jej montaż. Zwłaszcza montaż powietrznej pompy ciepła nie wymaga od Inwestora żadnych formalności aby pozwoleń co niejednokrotnie przyspiesza proces budowy o kilka miesięcy lub nawet lat biorąc pod uwagę problemy z przyłączami nowych budynków do sieci gazowej.
Korzyści z posiadania kotła gazowego
Jedną z zalet nowoczesnych kotłów gazowych podkreślaną przez ich zwolenników jest ich wysoka sprawność. Tu na szczególną uwagę zasługują kotły kondensacyjne, które ponadto cechuje niższe zużycie gazu. Automatyzacja kotłów gazowych sprawia, że są to urządzenia, których obsługa ogranicza się do zaledwie kilku ustawień. Warto podkreślić nowoczesny wygląd pieców gazowych oraz ich gabaryty, które nie wymagają wydzielania dla nich dodatkowego pomieszczenia np. kotłowni. Kocioł gazowy z powodzeniem może dzielić pomieszczenie z pralnią czy kuchnią. Wymogiem koniecznym dla zachowania bezpieczeństwa w przypadku ogrzewania gazowego są regularne kontrole przewodów gazowych jak również kanałów wentylacyjnych. Użytkownicy kotłów gazowych mogą spać spokojnie bez obaw, że spaliny przedostaną się do pomieszczenia. Odpowiada za to zamknięta komora spalania. Warunkiem jest jednak regularne serwisowanie instalacji.
Wady pompy ciepła
Pompa ciepła pomimo licznych zalet ma też i wady, do których zalicza się wysoki koszt zakupu instalacji. Osoby, które zdecydują się na ten system grzewczy muszą się liczyć z inwestycją szacowaną na kilkadziesiąt tysięcy złotych. W tym miejscu warto jednak podkreślić, że można skorzystać z dofinansowania w ramach wszelakich regionalnych grantów w których wartość dofinansowania sięga nawet 80-90% oraz programów rządowych takich jak np. program „Czyste Powietrze”. Programy te w znacznym stopniu pomogą zrealizować naszą inwestycję bez nadmiernego uszczuplenia domowego portfela. Problem może również stanowić fakt uzależnienia działania pompy od energii elektrycznej. Krótko mówiąc w przypadku braku prądu, pompa ciepła przestanie działać ale tutaj trzeba powiedzieć że kocioł gazowy również nie będzie działać bez energii elektrycznej.
Wady ogrzewania domu kotłem gazowym
Szybko rosnące ceny gazu i dynamicznie zmieniająca się sytuacja gospodarcza nie tylko w Polsce, ale całej Europie wpływa na rosnące ceny gazu. Prognozy na najbliższy czas wskazują, że ta sytuacja raczej się nie zmieni na korzyść użytkowników kotłów gazowych. Ponadto właściciele domów o niskiej izolacji dotkliwie odczuwają wysokie koszt eksploatacji instalacji gazowej. Problem wydania warunków technicznych przyłączenia gazu to bolączka aż połowy polskich gospodarstw. Tym samym stanowi dużą barierę decyzyjną odnośnie posiadania kotła gazowego. Wadą jest również wysoki koszt zakupu i podłączenia kotła gazowego. Dobra wiadomość jest taka, że od kwietnia 2022 roku można się ubiegać w PGNiG o dofinansowanie do zakupu kotła gazowego. Dzięki temu koszt wymiany starego kotła na paliwo stałe może się obniżyć.
Ogrzewanie gazowe czy pompa ciepła – kto wygrywa w zestawieniu zalet i wad obu instalacji?
Czym się kierować przy ostatecznym wyborze pompy ciepła a ogrzewania gazowego? Oba rozwiązania mają wspólne korzyści, do których należy automatyzacja, wygoda użytkowania urządzenia oraz ich estetyka. Zarówno pompa ciepła jak i kocioł gazowy nie wymagają wydzielenia dedykowanego pomieszczenia. Oba rozwiązania zaliczane są do instalacji ekologicznych.
Dużym problemem jest fakt, że użytkownicy ogrzewania gazowego są w pełni uzależnieni od rosnących cen gazu a co za tym idzie, nie mają wpływu na wysokość rachunków eksploatacyjnych. Nie mają tego problemu posiadacze pompy ciepła, którzy zdecydowali się również na instalację fotowoltaiczną. To połączenie oferuje niemal bezkosztowe ogrzanie całego budynku. Warto przy tej okazji podkreślić , że panele fotowoltaiczne oraz pompy ciepła należą do dwóch najbardziej ekologicznych, odnawialnych źródeł energii cieplnej na rynku.
Brak dostępu do sieci gazowniczej oraz ograniczone wsparcie programów rządowych wspierających finansowo zakup kotła gazowego, przechylają szalę na korzyść pompy ciepła, której przyszli użytkownicy mogą liczyć na zdecydowanie większe wsparcie w dofinansowaniu zakupu. Kolejnym argumentem, który nie zachęca do podjęcia decyzji o instalacji ogrzewania gazowego jest zagrożenie wynikające z braku konserwacji kotła gazowego które może doprowadzić nawet do śmierci oraz skomplikowane i czasochłonne formalności związane z wydaniem warunków technicznych przyłączenia gazu jak również późniejsze zrealizowanie samego przyłącza. Porównaliśmy również dwunastomiesięczne koszty eksploatacji obu instalacji grzewczych. Roczne koszty ogrzewania domu o powierzchni 200 m2 za pomocą pompy ciepła szacowany jest na 1500 – 2000 zł a przy montażu instalacji fotowoltaicznej może wynieść zero złotych, natomiast w przypadku instalacji gazowej wynosi 3000 zł i może rosnąć wraz z podwyżką gazu. Bilans ten wypada zdecydowanie na korzyść pompy ciepła.
Zatem obiektywnie możemy powiedzieć , że w tym zestawieniu pompa ciepła kontra instalacja gazowa, ta pierwsza jest bezkonkurencyjna. Warto jeszcze dodać, że pompa ciepła i instalacje fotowoltaiczne mogą być połączone i nawzajem się uzupełniać. W jaki sposób? Pompa ciepła wymaga zasilania energią elektryczną (ten aspekt wystąpił w kontekście analizy minusów tego urządzenia) a z kolei panele fotowoltaiczną wytwarzają ją bez kosztowo wpływając na niższe koszty ogrzewania oraz niskie wydatki eksploatacyjne.
