„R32 jest zakazany od 2027 roku” — najczęstsze nieporozumienie na rynku
To zdanie krąży w internecie, w rozmowach handlowych i w nagłówkach portali. Jest nieprecyzyjne w sposób, który potrafi realnie zaszkodzić inwestorowi — bo prowadzi albo do paniki („muszę wymienić pompę”), albo do złej decyzji zakupowej („kupię cokolwiek, byle przed terminem”).
Rzeczywistość jest bardziej techniczna i mniej dramatyczna. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 nie zakazuje czynnika R32 jako takiego. Wprowadza natomiast harmonogram zakazów wprowadzania do obrotu nowych urządzeń — osobny dla każdej kategorii, z osobną datą i osobnym progiem GWP, zależnie od typu urządzenia i jego mocy.
Innymi słowy: nie ma jednej daty. Jest tabela.
W tym artykule rozkładamy tę tabelę na czynniki pierwsze — z perspektywy inwestora, który planuje pompę ciepła lub klimatyzację, oraz właściciela urządzenia już pracującego.
Czym jest GWP i dlaczego wszystko się wokół niego kręci
GWP (Global Warming Potential) to współczynnik wpływu substancji na ocieplenie klimatu, odnoszony do dwutlenku węgla. CO₂ ma GWP = 1. Czynnik o GWP 675 oznacza, że kilogram tej substancji uwolniony do atmosfery działa jak 675 kg CO₂.
Cała logika rozporządzenia opiera się na progach GWP: 2500, 750 i 150. Kolejne kategorie urządzeń przekraczają kolejne progi w kolejnych latach — i wtedy dany czynnik przestaje być dopuszczalny w nowych urządzeniach tej kategorii.
Trzy czynniki, o które pytają klienci
| Czynnik | GWP₁₀₀ | Klasa bezpieczeństwa | Charakterystyka |
|---|---|---|---|
| R410A | 2088 | A1 (niepalny) | Wysoki GWP. Przekracza próg 750 i 150 — wypada z kolejnych kategorii najszybciej. |
| R32 | 675 | A2L (trudnopalny) | Nadal powszechnie stosowany. Mieści się poniżej progu 750, ale przekracza próg 150. |
| R290 (propan) | ~0,02 | A3 (palny) | Naturalny czynnik o skrajnie niskim GWP. Wymaga odrębnego podejścia do bezpieczeństwa i montażu. |
Warto zwrócić uwagę na klasę bezpieczeństwa: przejście na czynniki o niskim GWP to prawie zawsze przejście na czynniki bardziej palne. Rozporządzenie to uwzględnia — w wielu kategoriach przewiduje wyjątki bezpieczeństwa, które podnoszą dopuszczalny próg GWP tam, gdzie wymogi bezpieczeństwa w miejscu eksploatacji nie pozwalają zastosować czynnika poniżej 150.
Kluczowe rozróżnienie: „wprowadzenie do obrotu” to nie „nakaz wymiany”
To najważniejszy fragment całego artykułu. Rozporządzenie operuje trzema różnymi pojęciami, których nie wolno mylić:
1. Wprowadzenie do obrotu — pierwsze udostępnienie urządzenia na rynku Unii. Zakazy z Załącznika IV dotyczą właśnie tego: nowych urządzeń określonej kategorii, o określonej mocy, zawierających czynnik o GWP powyżej progu.
2. Urządzenie już zamontowane — zakaz wprowadzania nowych urządzeń nie tworzy obowiązku wymiany sprawnej, pracującej pompy ciepła czy klimatyzatora. Urządzenie legalnie zainstalowane pozostaje legalne.
3. Serwis, konserwacja, uzupełnienie czynnika — podlega osobnym przepisom (art. 13 rozporządzenia), z własnym harmonogramem, własnymi progami i wymaganiami dotyczącymi odzysku oraz kwalifikacji personelu.
Zapamiętaj: data zakazu wprowadzania nowego urządzenia na rynek nie jest datą obowiązkowej wymiany urządzeń już pracujących. To dwie zupełnie różne rzeczy.
Pompy ciepła powietrze–woda typu split — harmonogram
Dla polskiego rynku domów jednorodzinnych to kategoria absolutnie kluczowa. Typowa pompa ciepła w domu jednorodzinnym to split powietrze–woda o mocy do 12 kW — i to właśnie ta kategoria ma najwcześniejszą datę graniczną.
| Data | Kategoria | Limit GWP | R32 (675) | R410A (2088) |
|---|---|---|---|---|
| 01.01.2027 | Split powietrze–woda ≤12 kW | GWP ≥150 — zakaz | ❌ | ❌ |
| 01.01.2029 | Split powietrze–woda >12 kW | GWP ≥750 — zakaz | ✔️* | ❌ |
| 01.01.2033 | Split powietrze–woda >12 kW | GWP ≥150 — zakaz | ❌ | ❌ |
* Znak ✔️ oznacza wyłącznie, że dany czynnik nie przekracza progu GWP obowiązującego na tym konkretnym etapie. Nie oznacza bezterminowej dopuszczalności ani tego, że jest to rozwiązanie docelowe.
Data, którą warto zapamiętać: 1 stycznia 2027 r.
Od tego dnia nowe splitowe pompy ciepła powietrze–woda o mocy do 12 kW nie mogą zawierać F-gazów o GWP równym 150 lub wyższym ani opierać na nich działania — z wyjątkiem sytuacji, w których wymagają tego wymogi bezpieczeństwa w miejscu eksploatacji.
Praktycznie oznacza to, że R32 wypada z tej kategorii nowych urządzeń. Producenci od dawna przygotowują się do tej daty, przechodząc w segmencie domowym na R290 (propan) oraz konstrukcje monoblokowe.
A monoblok? To osobna kategoria
Częsty błąd: przenoszenie harmonogramu splitów na monobloki. Rozporządzenie traktuje urządzenia samodzielne (self-contained) — w tym monobloki — jako odrębną kategorię z własnymi datami.
| Data | Kategoria | Limit / wymóg |
|---|---|---|
| 01.01.2027 | Samodzielne / monoblok ≤12 kW | GWP ≥150 — zakaz. Przy wyjątku bezpieczeństwa próg 750. |
| 01.01.2027 | Samodzielne / monoblok >12 do 50 kW | GWP ≥150 — zakaz. Przy wyjątku bezpieczeństwa próg 750. |
| 01.01.2030 | Pozostałe samodzielne AC/HP | GWP ≥150 — zakaz. Przy wyjątku bezpieczeństwa próg 750. |
| 01.01.2032 | Samodzielne AC/HP ≤12 kW | F-gazy — co do zasady zakaz, z wyjątkami bezpieczeństwa. |
Zanim więc ktokolwiek poda Ci datę — najpierw trzeba ustalić konstrukcję urządzenia. Split i monoblok to nie to samo w rozumieniu przepisów.
Klimatyzacja — harmonogram dla nowych urządzeń
W klimatyzacji najczęściej mamy do czynienia ze splitami powietrze–powietrze (air-to-air). Rozporządzenie rozróżnia je od urządzeń samodzielnych.
| Data | Kategoria | Limit | R32 (675) | R410A (2088) |
|---|---|---|---|---|
| 01.01.2025 | Single split, <3 kg F-gazu | GWP ≥750 — zakaz | ✔️* | ❌ |
| 01.01.2027 | Monoblok / self-contained ≤12 kW | GWP ≥150 — zakaz | ❌ | ❌ |
| 01.01.2029 | Split air-to-air ≤12 kW | GWP ≥150 — zakaz | ❌ | ❌ |
| 01.01.2029 | Split air-to-air >12 kW | GWP ≥750 — zakaz | ✔️* | ❌ |
| 01.01.2032 | Self-contained ≤12 kW | F-gazy — co do zasady zakaz | ❌ | ❌ |
| 01.01.2033 | Split air-to-air >12 kW | GWP ≥150 — zakaz | ❌ | ❌ |
| 01.01.2035 | Split air-to-air ≤12 kW | F-gazy — co do zasady zakaz | ❌ | ❌ |
Zwróć uwagę: pierwsza data w klimatyzacji już minęła. Od 1 stycznia 2025 r. jednosplitowe klimatyzatory z ładunkiem poniżej 3 kg nie mogą zawierać czynnika o GWP ≥750 — co wyeliminowało R410A z tego segmentu, ale nie dotknęło R32.
Serwis istniejących urządzeń — zupełnie osobna historia
Tutaj najwięcej dezinformacji. Fakty:
Od 1 stycznia 2026 r. obowiązuje zakaz stosowania pierwotnych (świeżych) F-gazów o GWP równym 2500 lub wyższym do konserwacji i serwisowania urządzeń klimatyzacyjnych oraz pomp ciepła. Do 1 stycznia 2032 r. rozporządzenie przewiduje wyjątki dla czynników odpowiednio odzyskanych, poddanych recyklingowi lub regenerowanych, stosowanych w istniejących urządzeniach — na warunkach określonych w przepisach.
Co to oznacza dla R32 i R410A?
R410A ma GWP 2088. Nie przekracza progu 2500 — a więc ten konkretny zakaz serwisowy go nie obejmuje. R32 z GWP 675 tym bardziej. Zakaz dotyczy czynników takich jak R404A (GWP ok. 3922) czy R507A.
Ważne zastrzeżenie: w obiegu funkcjonuje twierdzenie, że od 2032 r. zakaz serwisowy obejmie F-gazy o GWP ≥750, co miałoby dotknąć R32 i R410A w pompach ciepła. To nieporozumienie wynikające z przenoszenia przepisu dotyczącego stacjonarnych urządzeń chłodniczych (refrigeration equipment) na klimatyzację i pompy ciepła. Rozporządzenie wprost wyłącza z tej kategorii chillery, a sam przepis dotyczy urządzeń chłodniczych — nie AC/HP.
Co to oznacza dla inwestora planującego instalację w 2026–2027
Jeśli planujesz pompę ciepła w domu jednorodzinnym: Splitowe pompy powietrze–woda do 12 kW na R32 są dostępne i legalne do końca 2026 r. Urządzenie zakupione i wprowadzone do obrotu przed 1 stycznia 2027 r. pozostaje w pełni legalne przez cały okres eksploatacji. Jednocześnie warto rozważyć konstrukcje monoblokowe na R290 — rynek zmierza w tym kierunku, a dostępność części i serwisu w perspektywie 15–20 lat jest realnym kryterium wyboru.
Jeśli masz już pompę ciepła na R32 lub R410A: Nie musisz nic robić. Twoje urządzenie nie podlega nakazowi wymiany. Serwisowanie R32 i R410A pozostaje dozwolone — żaden z omawianych zakazów serwisowych ich nie obejmuje.
Jeśli planujesz klimatyzację: Splity air-to-air do 12 kW na R32 mają czas do końca 2028 r. Dla urządzeń powyżej 12 kW R32 pozostaje poniżej progu obowiązującego od 2029 r., ale próg 150 wchodzi w 2033 r.
Uwaga na dostępność i cenę. Niezależnie od zakazów sprzętowych rozporządzenie wprowadza mechanizm stopniowego zmniejszania puli kwot HFC dostępnych na rynku unijnym. Oznacza to, że czynniki takie jak R410A będą z czasem coraz droższe i trudniej dostępne — nie dlatego, że są zakazane, ale dlatego, że jest ich po prostu mniej.
Cztery pytania, zanim ktokolwiek poda Ci datę
Jeżeli słyszysz konkretną datę bez odpowiedzi na te cztery pytania — informacja jest najprawdopodobniej nieprecyzyjna:
- Czy mowa o nowym urządzeniu, czy o urządzeniu już pracującym?
- Jaki jest typ urządzenia — pompa powietrze–woda czy klimatyzacja? Split czy monoblok/self-contained?
- Jaka jest moc znamionowa — ≤12 kW czy >12 kW?
- Jaki czynnik jest w urządzeniu i jakie ma GWP?
Jedna tabela do zapamiętania
| Data | Kategoria | Najważniejszy limit |
|---|---|---|
| 2025 | Single split <3 kg | GWP ≥750 |
| 2027 | Split powietrze–woda ≤12 kW | GWP ≥150 |
| 2027 | Self-contained AC/HP ≤12 kW | GWP ≥150 |
| 2027 | Self-contained AC/HP >12–50 kW | GWP ≥150 |
| 2029 | Split air-to-air ≤12 kW | GWP ≥150 |
| 2029 | Split >12 kW | GWP ≥750 |
| 2030 | Pozostałe self-contained AC/HP | GWP ≥150 |
| 2032 | Self-contained AC/HP ≤12 kW | F-gazy — co do zasady zakaz |
| 2033 | Split >12 kW | GWP ≥150 |
| 2035 | Split ≤12 kW | F-gazy — co do zasady zakaz |
Potrzebujesz konkretnej odpowiedzi dla swojej instalacji?
Odpowiedź na pytanie „czy to urządzenie będzie legalne” zawsze zależy od typu konstrukcji, mocy, czynnika i daty wprowadzenia do obrotu. Jako pierwszy w Polsce Panasonic Pro Partner dobieramy rozwiązania z uwzględnieniem zarówno aktualnych przepisów, jak i perspektywy serwisowej na kolejne kilkanaście lat.
Źródła
- Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/573 z dnia 7 lutego 2024 r. w sprawie fluorowanych gazów cieplarnianych — tekst aktu i Załącznik IV: eur-lex.europa.eu
- Komisja Europejska — F-gas legislation: climate.ec.europa.eu
- Komisja Europejska — F-gases in equipment and products: climate.ec.europa.eu
- Komisja Europejska — Air conditioning: climate-friendly alternatives to F-gases: climate.ec.europa.eu
- Ustawa z dnia 15 maja 2015 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową oraz o niektórych fluorowanych gazach cieplarnianych (Dz.U. 2020 poz. 2065)
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi opinii prawnej ani technicznej dotyczącej konkretnej instalacji. W przypadku konkretnego modelu należy zweryfikować jego typ, moc, czynnik roboczy, GWP, dokumentację producenta oraz aktualne brzmienie przepisów. Źródłem prawnie wiążącym jest rozporządzenie opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Stan prawny: sierpień 2026 r.
Najczęściej zadawane pytania
Czy R32 jest zakazany?
Nie w sposób ogólny. R32 pozostaje dopuszczony w części zastosowań, ale przepisy stopniowo eliminują go z kolejnych kategorii nowych urządzeń. Dla splitowych pomp ciepła powietrze–woda do 12 kW graniczna data to 1 stycznia 2027 r., dla splitowych klimatyzatorów powietrze–powietrze do 12 kW — 1 stycznia 2029 r.
Mam pompę ciepła na R32. Czy muszę ją wymienić?
Nie. Zakaz wprowadzania do obrotu nowych urządzeń nie jest nakazem wymiany sprawnej, już zainstalowanej pompy ciepła. Urządzenie legalnie zamontowane pozostaje legalne.
Czy R410A zostanie całkowicie zakazany?
R410A jest stopniowo wycofywany z kolejnych kategorii nowych urządzeń ze względu na GWP 2088 — przekracza zarówno próg 750, jak i 150. Nie istnieje jednak jedna data, od której „R410A przestaje istnieć". Zakazy są przypisane do konkretnych kategorii urządzeń.
Czy po 2027 roku będzie można serwisować urządzenia na R32?
Tak. Zakaz wprowadzania nowych urządzeń do obrotu i zasady serwisowania urządzeń istniejących to dwie różne kwestie. Obowiązujący od 2026 r. zakaz serwisowy dotyczy F-gazów o GWP ≥2500 — R32 (675) i R410A (2088) nie są nim objęte.
Czy R290 (propan) jest lepszym wyborem?
R290 ma bardzo niski GWP (~0,02) i jest istotnym kierunkiem rozwoju branży. Przy wyborze konkretnego urządzenia trzeba jednak uwzględnić także klasę bezpieczeństwa (A3 — czynnik palny, co przekłada się na wymagania dotyczące lokalizacji jednostki i odległości od otworów budynku), moc, temperatury pracy, sprawność sezonową, konstrukcję i dostępność serwisu.
Czy zakaz oznacza, że pompy ciepła podrożeją?
Zmiana czynnika roboczego wymaga przeprojektowania układu chłodniczego i spełnienia dodatkowych wymagań bezpieczeństwa. W krótkim okresie może to wpływać na ceny, ale rynek urządzeń na R290 rozwija się od kilku lat i konkurencja w tym segmencie rośnie.
